Wersja polska   Polska   English version   Wielka Brytania   Version en Español    

 

Strona Główna

Organizacja

Księga Gości

Akademia Polska

Wiadomości

Poczta

Czat

Ruch Obrony Życia

Dokumenty i Materiały PSF

Humor i Satyra

Komunikaty PSF

Blog

Z życia Polonia Semper Fidelis

Solidarność

Sprawy polskie na Litwie Warto przeczytać Galerie Tragedia smoleńska
Porady Emigracyjne Polskie Drogi

Ogłoszenia

Drobne

Listy do Redakcji O nas Kontakt z nami
Wieści ze Lwowa Kluby Gazety Polskiej Książki warte przeczytania USOPAŁ Dział sportowy
Polonii Semper Fidelis
Kącik kulturalny

 

NASZA

FILMOTEKA

DOKUMENTU

 

 

 

Zaprzyjaźnione strony:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




 

 

 

 

 

 

 

 

Liczba odwiedzin:

 

 

 

Historia - Polska

 

 

Grzegorz Makus

 

Dywizja legenda 

 

(Gazeta Polska Codziennie)

 

 

Zorganizowana w styczniu 1944 r. 27. Wołyńska Dywizja Piechoty Armii Krajowej powstawała w niezwykle ciężkich warunkach, zmuszona zmagać się nie tylko z siłami niemieckimi, ale też z nie mniej groźnymi i zbrodniczymi działaniami ukraińskich nacjonalistów.


Żołnierze 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK (archiwum IPN)

 

Rzeź wołyńska, która w połowie 1943 r. zaczęła przybierać zastraszające rozmiary, wymusiła na dowództwie Armii Krajowej podjęcie działań mających ochronić ludność polską przed Ukraińską Powstańczą Armią. 20 lipca 1943 r. komendant Wołyńskiego Okręgu AK wydał rozkaz tworzenia oddziałów partyzanckich, których celem miała być walka z UPA.

 

Żołnierze Wołynia

 

Trzonem przyszłej dywizji stało się dziewięć oddziałów utworzonych na bazie struktur konspiracyjnych, mających łącznie ok. 1,2 tys. żołnierzy oraz ok. 3,6 tys. członków lokalnych oddziałów samoobrony utworzonych na Wołyniu w celu ochrony przed bestialstwem Ukraińców.

 

Wobec faktu przekroczenia 4 stycznia 1944 r. przez wojska sowieckie przedwojennej granicy z Polską dowództwo Okręgu AK Wołyń przystąpiło do realizacji planu „Burza”. 16 stycznia 1944 r. komendant okręgu ppłk Kazimierz Bąbiński „Luboń” wydał rozkaz koncentracji oddziałów AK, które w sile korpusu miały toczyć walki z cofającymi się Niemcami i występować wobec Armii Czerwonej w roli gospodarza terenu. Niestety, wykonanie rozkazu nie było łatwe ze względu na wiele trudności. Z powodu ciągłego zagrożenia ze strony UPA na koncentrację nie dotarła część członków samoobron, a także żołnierze z terenów objętych już walkami frontowymi. W tej sytuacji płk „Luboń” podjął decyzję o organizowaniu wojska w ramach dywizji, która przyjęła nazwę przedwojennej kowelskiej 27. Dywizji Piechoty.

 

W wyniku tych działań utworzono dwa zgrupowania pułkowe mające łącznie ok. 6,5 tys. żołnierzy. Organizująca się jednostka partyzancka zajęła rozległe tereny sąsiadujące z silnymi placówkami ukraińskich nacjonalistów, przeciwko którym do marca 1944 r. wykonano 16 większych akcji zaczepnych, wypierając je w końcu z zajmowanych pozycji. Jednocześnie prowadzono także walki z Niemcami. W marcu 1944 r. dywizja znalazła się w strefi e przyfrontowej i wspierając Armię Czerwoną, przystąpiła do ciężkich walk o Kowel. Po niepowodzeniu sowieckiego natarcia na miasto dowódca dywizji mjr Jan Wojciech Kiwerski „Oliwa” zaproponował okrążające uderzenie od południa na linie komunikacyjne w kierunku na Luboml. Działania rozpoczęto atakiem na obiekty leżące na linii kolejowej Kowel–Włodzimierz Wołyński, co doprowadziło do znacznego ograniczenia możliwości manewrowych wojsk niemieckich. W kolejnych dniach dywizja przegrupowała się do rejonu wyjściowego między Turią i Bugiem, tworząc dwa zgrupowania, na których pozycje 2 kwietnia 1944 r. Niemcy przypuścili atak. Broniący się partyzanci obeszli napastników, uderzając na skrzydło i tyły Niemców, którzy wycofali się w bezładzie, tracąc 12 zabitych i 28 wziętych do niewoli.

 

W kolejnych walkach żołnierze 27. WDP AK zdobyli kilka miejscowości, jednak 9 kwietnia Niemcy wprowadzili do walki oddziały 5. Dywizji Pancernej SS „Wiking” oraz 214. Dywizji Pancernej, co zmusiło Polaków do wycofania. W tym czasie w rejon walk przybył sowiecki 56. Pułk Kawalerii Gwardii, co spowodowało, że mjr „Oliwa” postanowił uderzyć jednocześnie na kierunkach północnym i południowym. Po ciężkich całodniowych bojach nie udało się przejąć inicjatywy, ale oddziały dywizji utrzymały pozycje wyjściowe. 13 kwietnia Niemcy rozpoczęli natarcie z użyciem czołgów i artylerii na wszystkich odcinkach polskiej obrony, zmuszając bataliony do wycofania się na skraj lasów mosurskich.

 

W okrążeniu

 

W rejonie Ruda–Zamosty 15 kwietnia 1944 r. oddziały pancerno-zmotoryzowane niemieckich zgrupowań zamknęły pierścień okrążenia, w którym znalazła się 27. WDP AK oraz oddziały sowieckie, które niedługo później zostały wyparte przez Niemców. Walczącej w okrążeniu dywizji brakowało amunicji i żywności, a przybierające wciąż na sile ataki niemieckie miały na celu rozcięcie okrążonych sił na części i ostateczne ich zniszczenie. 18 kwietnia 1944 r. zginął dowódca dywizji ppłk „Oliwa”, po którym komendę objął mjr Jan Szatowski „Kowal”. Nakazał on oderwanie się od nieprzyjaciela i marsz w lasy przy trakcie drogowym Murawa– Zamłynie. Całość kolumny liczyła ok. 7 tys. ludzi i 500 koni. W nocy 21 kwietnia poza pierścień okrążenia przebiła się jedynie część dywizji w sile około pięciu batalionów. Następnego dnia w Smolarach Rogowych dołączyły kolejne przebijające się oddziały, jednak w okrążeniu pozostała połowa batalionu por. Władysława Czermińskiego „Jastrzębia”, który dopiero 23 czerwca 1944 r., po przeszło dwóch miesiącach umykania niemieckim obławom, przekroczył Bug i dotarł na Lubelszczyznę, gdzie dołączyła do nich część z ok. 1,6 tys. rozproszonych wcześniej partyzantów.

 

W walkach kowelskich oraz w trakcie przebijania się z okrążenia poniesiono ciężkie straty, zmniejszyło to stan osobowy dywizji do ok. 3,6 tys. ludzi. Z uwagi na straty osobowe i wyczerpanie zgrupowanie poddano reorganizacji w lasach szackich, przygotowując się do dalszej realizacji planu „Burza” na wschód od Bugu. 21 maja 1944 r. ruszyło niemieckie natarcie przy użyciu znacznych sił piechoty, artylerii, czołgów i lotnictwa. Po kilku godzinach walk dowództwo 27. WDP AK podjęło próbę przebijania się za front, na stronę sowiecką. W tym czasie z Komendy Głównej AK otrzymano rozkaz przejścia za Bug, jednak nie dotarł on do dwóch kolumn, które rozpoczęły marsz w stronę Prypeci. W nocy z 9 na 10 czerwca 1944 r. pozostałe pododdziały Dywizji przekroczyły Bug i skierowały się w rejon lasów parczewskich na Lubelszczyźnie, gdzie po raz kolejny odpoczywały.

 

Sowiecka zdrada

 

15 lipca 1944 r. Niemcy rozpoczęli wielką akcję przeciwpartyzancką „Wirbelsturm” (Cyklon) przeciwko oddziałom zgrupowanym w rejonie lasów parczewskich. W nocy z 17 na 18 lipca 1944 r. dywizja przerwała zacieśniający się pierścień okrążenia i weszła do kompleksu lasów czemiernickich, gdzie w ostatniej dekadzie lipca 1944 r. po raz drugi wzięła udział w akcji „Burza” na Lubelszczyźnie. W dniach 21–22 lipca 1944 r. partyzanci zajęli Firlej, Kamionkę, Lubartów, Kock i Michów, a do opanowanego obszaru wkroczyły jednostki Armii Czerwonej. Na spotkaniu z dowództwem wojsk sowieckich żołnierze 27. WDP AK zostali 25 lipca 1944 r. podstępnie rozbrojeni i umieszczeni w obozie NKWD w Skrobowie, z którego część z nich została wkrótce wywieziona do łagrów. 27 marca 1945 r. 48 więźniów podjęło udaną brawurową ucieczkę ze Skrobowa. Większość z nich dołączyła do zgrupowania partyzanckiego DSZ- -WiN mjr. Mariana Bernaciaka „Orlika” w Inspektoracie Rejonowym „Puławy”, w którego szeregach jeszcze długo walczyli z komunistycznym zniewoleniem.

 

27. WDP AK była największą jednostką partyzancką, która od momentu powstania do lipca 1944 r. działała nieprzerwanie jako zwarty związek taktyczny. Prowadząc przez 6,5 miesiąca ciężkie walki, pokonała ponad 600 km, stoczyła ok. 60 większych walk, w których straciła 626 poległych, ok. 400 żołnierzy było rannych, 195 wziętych do niewoli i 1320 zaginionych, zadając przy tym nieprzyjacielowi straty, które szacuje się na ok. 750 zabitych, 1 tys. rannych i 348 wziętych do niewoli.  

 



Popieramy polskie oraz przyjazne Polsce businessy


 

 

 

 

 

 





 

© Copyright by Polonia Semper Fidelis